Monday, July 31, 2017

Pogradeci, e keni eksploruar të gjithin?/ Pogradec, have you fully explored it?

Qyteti i Pogradecit, i banuar që nga periudha neolitike, ndodhet i shtrirë në një peisazh mahnitës blu të liqenit dhe pranë kodrave të gjelbëra të rrethuara nga disa male. Liqeni i Ohrit, liqeni më i thellë në Ballkan, është krijuar para më shumë se 2 milion vitesh dhe në brigjet e tij ndodhen disa monumente unike kulturore. Si pjesë e kësaj trashëgimie unike kulturore dhe natyrore njerëzit që jetojnë në këtë zonë kanë zhvilluar dhe ruajtur tradita e kulinarisë, artizanatit dhe kanë ofruar mikpritje për vizitorët prej mijëra vjetësh.
Nëse pyet një turist për atraksionet që kanë parë në Pogradec, në rajonin e liqenit të Ohrit ata do të përmendin Bazilikën në Lin, Kalanë në Pogradec, Gurin e Kamjes, Urën e Golikës dhe varret e poshtme të Selcës. Nëse do t’i pyesni nëse i kanë vizituar këto vende, shumë pak veta do të thonë po, si rezultat i mungesës së infrastrukturës dhe investimeve në këto monumente. Është e vështirë për vizitorët që të kalojnë dhe të zbulojnë këto vende të mrekullueshme dhe të mësojnë për historinë që ato mbartin. Këto monumente nuk janë zbuluar plotësisht nga publiku, në fakt, ato janë harruar dhe braktisur dhe janë jotërheqëse për vizitorët. Sidoqoftë, sektori i turizmit në Bashkinë e Pogradecit ka disa ide për zhvillimin e këtyre vendeve dhe t’i kthejnë në atraksione turistike që duhen parë patjetër.

Bazilika e Linit: Gjithë popullsia lokale dhe të tjerë që jetojnë jashtë kësaj bashkie, e dinë rëndësinë historike të këtij vendi. Ai duhet të jetë plotësisht ose pjesësrisht i hapur për të gjithë vizitorët. Aktualisht, vetëm një pjesë e vogël e mozaikut të bazilikës mund të shihet. Arkitektura në këtë baptister është aq rrallë për territorin e shtetit shqiptar sa që të ngjashëm në llojin e vet vetëm baptisterin e Butrintit, për këtë arsye duhet të njihet pasuria e kësaj trashëgimie nga komunititeti dhe vizitorët. Pikat e informacionit, tabelat, fotografi dhe përshkrime për artefaktet, duke përfshirë dhe dhomat e bazilikës, janë të nevojshme por duhet të instalohen me kujdes që të ruajnë ambientin sepse zbulimi i këtij sajti është një eksperiencë unike dhe e pakrahasueshme me sajtet e tjera të super-promovuara. Një zyrë për turistët duhet të vendoset që të ofrojë bileta për vizitorët, ndërkohë duhen punësuar specialistë që të kujdesen për mirëmbajtjen e ambientit dhe ruajtjen e këtij vendi historik.

Guri Kamjes. Shumë pak njerëz mund të shkojnë për shkak të rrugës. Ky është një vend mjaft i veçantë, një shkëmb i formuar miliona vjet më parë dhe i ekspozuar ndaj erozionit, ka të gdhendura shkrime të lashta. Për shkak se ky monument natyror është i vështirë dhe i rrezikshëm shumë pak njerëz kanë arritur në majë. Nëse rrugët rreth Gurit të Kamjes do të përmirësoheshin, më shumë njerëz nga të gjitha moshat mund ta shijojnë pamjen fantastike të të gjithë zonës së Mokrës dhe liqenit. Duhen instaluar tabelat me informacion për historinë dhe legjendën e këtij monumenti të rrallë natyror.

Kalaja e Pogradecit.
Rrënoja e kalasë janë lehtësishme të aksesushme, e cila ndodhet në kodër fare pranë qytetit të Pogradecit, edhe pse rruga nuk është e gjitha e asfaltuar, udhëtimi zgjat vetëm 20 minuta. Panorama që të ofrohet është e mrekullueshme, por janë të nevojshme tabelat që të orientojnë se si të shkosh në kala. Rruga duhet të përmirësohet për vizitorët që duan ta bëjnë në këmbë ose me biçikletë. Me investime të vogla kjo kala mund të promovohet si destinacion kulturor dhe për turizëm ekologjik. Në kala mund të vendosen tabela përshkruese që të informojnë vizitorët për historinë dhe zonat e banuara. Mund të vendoset një ballkon nga ku mund të vëzhgohet panorama me një teleskop e gjithë qytetit dhe liqenit.
Këto janë disa rekomandime janë bërë nga sektori i turizmit në Bashkinë e Pogradecit, të cilat duhen adresuar në qeveri, meqënëse monumentet e mbrojtura janë në juridiksionin e tyre dhe askush përveç tyre nuk mund të restaurojë apo modifikojë këto monumente. Është e rëndësishme të thuhet se këto monumente nuk janë dëmtuar, por janë ruajtur dhe bërë të aksesueshme për vizitorët. Pogradeci ka një potencial të madh për turizëm dhe jo vetëm në sezonin e verës, por gjatë gjithë vitit. Ne jemi të hapur për investime dhe projekte të reja për t’i kthyer këto asete natyrore, kulturore dhe historike më të dukshme dhe të prekshme duke i kthyer kështu krenarinë e rajonit të liqenit të Ohrit.

Dorian LEKA, Drejtor i Turizmit, Rinisë dhe Sporteve në Bashkinë e Pogradecit


Pogradec, have you fully explored it? 
**
The City of Pogradec was settled in the Neolithic period, situated in an amazing landscape of blue set against a green background, surrounded by a ring of mountains. Lake Ohrid, the deepest lake in the Balkans, was created more than two million years ago, and its shores are home to unique cultural monuments. As part of this special natural and cultural heritage, the people living in the area have developed and preserved culinary traditions, crafts, artisanship and provided hospitality for visitors over the millennia.
If you ask a tourist to name the attractions in Pogradec, in addition to Lake Ohrid they will mention the Basilica at Lin, the castle at Pogradec, Kamje Stone”, Golik Bridge, and the Tombs of Lower Selca. If you ask a tourist or a resident, whether they have explored these places, few will answer yes, as a result of the lack of investment made in these iconic monuments. It is difficult for travelers to access and explore the magic of these places and experience the history they possess. These monuments are not fully unveiled to the public, rather, they lie forgotten and abandoned. However, the tourism sector of Pogradec Municipality has some ideas on how to develop these places and turn them into must-see destinations.
Basilica of Lin. All of the local population, and also some people from outside the municipality, know of its historical importance. It should be fully or partially opened to the public. Currently, only a small part of the basilica mosaic can be seen.
The architecture of the baptistery is rare, comparable only with the one at Butrint, which is why it should be unveiled to the public to display proudly to the community and visitors the rich heritage of this region. Information points, signage, photographs and descriptions about the artifacts, including the basilica rooms, are needed and they should be discreetly installed in order to preserve the ambience of the place and also because the experience of discovery that one gains is unique and incomparable with over-promoted sites. A tourist office could be set up to offer tickets to visitors, while specialists must be employed to care for the maintenance and preservation of this historical place.
Guri Kamjes (Kamje Stone). Very few people manage to climb its top. This is a unique place, where a rock, formed millions of years ago and exposed from erosion, is inscribed with ancient scripts. However, as this natural monument is difficult to reach very few people make it to the top. If the paths around Guri Kamjes would be improved more people of all ages could enjoy the amazing panorama of the whole Mokra region and the lake. Signage needs to be installed along with information on the history and legends of this unique natural monument.
Pogradec Castle. If you get to the Fortress, you will still wonder if there is any survived element to indicate that you are in the ruins of a fortress or not. The panorama is excellent, although there is no information on display about this castle. This place is an excellent panorama view point but also needs signage, including on how to reach it. The road should be improved for visitors to walk along or ride a bike. With relatively small investments this castle can be promoted for cultural and ecotourism, with explanations given inside the castle area to inform visitors of its history and that of the local inhabited areas. A panoramic balcony with telescope could be installed where visitors can stay and enjoy the view of the whole city of Pogradec.
Some recommendations have been made by the tourism sector at Pogradec Municipality that need to be addressed by central government, since protected monuments fall under their jurisdiction and no-one else can undertake restoration work or modify the building. It is essential that this monument is  not damaged, but preserved and made accessible to visitors. Pogradec has much potential in tourism, and not just for the summer, but throughout the whole year. We are open to seeing more investments, more projects, to make these natural, cultural and historical assets more prominent and visible, bringing pride to the community of the Lake Ohrid region.

Dorian LEKA, Director of Tourism, Culture Youth and Sport Municipality of Pogradec

Saturday, July 22, 2017

#OurLakeOhrid Photo & Story Contest

We are pleased to announce the launch of second social media competition #OurLakeOhrid on Instagram and Facebook.  We want to feature all seasons in a special Lake Ohrid region photo album. You are all invited to be part of promoting this extraordinary heritage of lake Ohrid Region.


How to participate:

Could be special moment/person/quote/story/photograph from the Lake Ohrid region (Albanian and Macedonian sides) on Instagram or the Lake Ohrid Heritage Facebook page https://www.facebook.com/LakeOhridHeritage using the hashtag #OurLakeOhrid, along with a brief description. It could be a person, place, scenery, object or a cultural practice or tradition – it's up to you! 

Please note

The contest will run for two months from 25 July -25 September 2017. 

What I Win 

Top 50 submissions will be part of Lake Ohrid region Photo Album to be published as part of the EU/UNESCO project for the Lake Ohrid region in printed and electronic version, along with the author’s name and the story behind the photo. Each of 50 winning photographs will be given a copy of Lake Ohrid Album. Photos will also be showcased in electronic album that will be available on project’s page of the UNESCO World Heritage Centre website.


What we are looking for:

What will be taken into consideration by the jury is: 

- Creativity: we are looking forward to reading imaginative and passionate stories!

- Content: we wish to know why you care about the Lake Ohrid region.

- Composition: the aesthetics and composition of the photograph

- High quality for printing

Wishing Good Luck to all participants !

*******************
Jemi të lumtur t’ju njoftojmë se do ta zhvillojmë konkursin e dytë në mediat scociale #OurLakeOhrid në Instagram dhe Facebook. UNESCO do të publikojë një album të madh me foto nga rajoni i Liqenit të Ohrit në të gjitha stinët.  Jeni të ftuar të bëheni pjesë e promovimit të trashëgimisë së jashtëzakonshme të rajonit të Liqenit të Ohrit.

Si të merrni pjesë:

Ndani një fotografi nga rajoni i Liqenit të Ohrit, fotoja mund të jetë e shoqëruar me një histori, emocion që lidhet me këtë rajon. Fotot mund t’i postoni në faqen tonë të Facebook  https://www.facebook.com/LakeOhridHeritage  dhe në Instagram duke përdorur hashtag #OurLakeOhrid. Fotoja mund të jetë një person, vend, objekt ose traditë nga rajoni i Liqenit të Ohrit.

Kohëzgjatja:

Konkursi fillon nga 25 Korriku deri në 25 Shtator 2017.

Çfarë fitoni


50 fotot më të mira do të jenë pjesë e albumit të rajonit të Liqenit të Ohrit dhe do të publikohet si pjesë e projektit të BE/UNESCO për rajonin e Liqenit të Ohrit. Albumi do të jetë në print dhe elektronik, fotot do të jenë të shoqëruara me emrin e autorit dhe historinë e fotos. Secilit nga 50 fitueseve do t’i jepet nga nje kopje e albumit të këtij konkursi. Fotot fituese do të prezantohen edhe në albumin elektronik, i cili do të jetë i disponueshëm në faqen e projektit në faqen e internetit të UNESCO-s. 

Çfarë duhet të keni parasysh?

Juria do të vlerësojë :

Kreativitetin: kërkojmë të sillni histori pasionante dhe plot imagjinatë
Përmbajtjen: duam të kuptojmë përse ju tërheq Liqeni i Ohrit  
Kompozimin: estetika dhe kompozimi I fotografisë
Cilësinë: fotot duhet te jenë me rezolucion të lartë të përshtatshme për print 



U urojmë suksese gjithë pjesëmarrësve

Terms and Conditions

The following Terms and Conditions apply to the “OurLakeOhrid” photo contest, organized by the Lake Ohrid region project team composed of staff from UNESCO, the Advisory Bodies ICOMOS, ICCROM and IUCN as well as other relevant partners (project team). By participating in the contest, the candidates accept the full terms and conditions contained herein.

PresentationThis contest involves the submission of photographs that illustrate the significance of the cultural and natural heritage of the Lake Ohrid region, accompanied by a short description of around 50-100 words explaining why this experience is important for the photographer and what his or her relationship with the Lake Ohrid region heritage.

The description may be submitted in English, Albanian and Macedonian. The contest is free of charge.

Participation rules1. Any individual from any country can take part. Members of UNESCO staff (either permanent or temporary) as well as the Advisory Bodies to the World Heritage Committee ICOMOS, ICCROM and IUCN are not eligible to participate.

2. The Entries are intended to present and promote the principles of universality of cultural and natural heritage. This can include sites, monuments, objects, artefacts, and cultural practices such as music, dance and other traditions for the Lake Ohrid region.

3. There are no limits on the number of Entries that each Entrant can submit. The photo can be prepared using a mobile phone or camera or any other device. Any expenses incurred during submission are to be borne by the Participant.

4. There is no registration. Entry is determined by the posting of the photo with accompanying story to either Facebook or Instagram and tagging it with the #OurLakeOhrid hashtag. To be eligible, entries MUST be set as ‘Public’ so that they are visible to the project team.

5. Entries must be submitted to Facebook or Instagram before 25 September 2017 at 18:00 Paris time (GMT + 2). Entries published after the established deadline shall not be considered. The project team shall not bear any responsibility for late or lost Entries due to network failure or any other reason.

6. Photos must be taken and the accompanying text written by the Entrant him or herself. Photos must have been taken in the last five years, i.e. after 25 July 2012 in the Lake Ohrid region. Photos can be colour-corrected or have filters applied, but should not be digitally manipulated in terms of content and context.

7. The project team reserves the right to exclude Entries that have obscene, violent, sexually explicit, sexist or racist content, or which violate any fundamental rights. The Entries must also not invade the rights of privacy of any person, living or deceased.

8. By submitting their Entries via Instagram and Facebook and using the #OurLakeOhrid hashtag, the Entrants accept that these Entries may be used by the project team as part of its communication tools including in the Lake Ohrid region photo album prepared as part of the EU/UNESCO project for the Lake Ohrid region. By participating, the Entrants declare their agreement that the project team may use the material in line with the UNESCO Open Access policy (http://www.unesco.org/open-access/terms-use-ccbysa-en).

9. Entrants must possess the exclusive rights to Entries and are responsible for having obtained any necessary permission from the subjects shown on the Entries, in accordance with applicable law. The project team will not be responsible for any claims or complaints against infringement of rights or damages from third parties relating to the Entries, and the Entrant agrees to indemnify and hold project team harmless in such cases.

10. After 20 October 2017, the top fifty (50) Entries will be contacted via the social media profile used to submit the Entry and asked to provide the following information:
name of the photographer (Entrant);
location of the photo;
date of the photo;
title; and
full name of the person/people appearing on the photo, if applicable. 

11. Shortlisted Entrants will also be asked to sign a Creative Commons license that allows others to use and distribute the photos and texts. The Entrants will retain the right to use their images for whatever purpose they wish, and be attributed for any usage by project team or any another party. Users not agreeing to this license, or failing to respond within one week to project team’s message, will be excluded from the contest. For more information about the license, visit: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/2.5/.

10. The project team will select the winning Entries on the basis of the following main criteria: (i) creativity, (ii) content (i.e. effectiveness of the entry as a tool to promote the values of the Lake Ohrid region) (iii) composition (i.e. technical and artistic quality of). The photo and text will be treated as equally important – a strong photo without accompanying text will not be considered.

11. Top 50 entries will receive a free copy of the Lake Ohrid region photo album. There will be no cash alternatives. Top 50 entries will be compiled into a # OurLakeOhrid photo gallery, which the project team reserves the right to use in a manner it deems suitable. 

12. The project team’s decision will be final. Any attempt by an Entrant to influence the result or subvert the contest will lead to immediate disqualification.

13. Participation in this contest implies accepting all of the present Terms and Conditions without exception. The project team reserves the right to rule on any issue(s) not covered by these Terms and Conditions. In the event that an Entrant should disagree with any decision made by project team, that Entrant will have the right to withdraw his or her Entry.

14. The project team will inform the winners of the results of the challenge. If a winner is unable to be contacted after reasonable attempts have been made to do so, project team reserves the right to select the next best Entry.

15. The project team reserves the right to modify or cancel the contest or any of the arrangements, schedules, plans or other items directly or indirectly related to the contest, at any time and for any reason.

16. Winners will be entirely responsible for any taxes or charges related to the receipt of any prize.

For any further information, email a.fiebig@unesco.org

Monday, July 17, 2017

Marta Pejoska, the story of the silver filigree artists from Ohrid

Marta is a young architect who lives in Ohrid. She has dedicated herself to a beautiful tradition, turning silver filigree into contemporary modern jewellery. Following architectural studies she established her conceptual studio for contemporary jewellery design in 2011, opening the first private art atelier and gallery for contemporary jewellery and filigree in her home town in 2014, in her name, Marta Pejoska,. Her designs are unique. In continuing an old tradition she is creating beautiful objects. The newsletter interviewed her to find out more about her work.

Marta, how did you start your silver filigree business?
My silver filigree business began informally almost twelve years ago when I learned the craft. At that time I was studying architecture, and in the summer I worked in my father's atelier (he was a self-taught painter and also an architect by education) and whenever I had the time, I designed and made small jewellery. As time passed the filigree jewellery became my passion and this passion has grown. When I graduated I knew what I wanted to do, so, in 2011, I established my studio and my jewellery brand under my name. This was followed, in 2014, with the opening of the first private art atelier with a gallery for contemporary jewellery and filigree in Ohrid, and in Macedonia.

From whom did you inherit this profession?
The technique for making filigree jewellery was traditionally passed from father to son. You couldn't learn if you weren't part of the family of a filigree master. Today, it's no longer like that. I learned the basics of the filigree technique back in 2005. I took part in the project Revitalizing of the old traditional crafts, held in the Old Bazaar in Skopje. The project was important, because at that time, the traditional crafts were in danger of dying out. There was no interest in them and there were just a few people doing such work. Filigree is part of the intangible Macedonian cultural heritage, and should be kept alive.

How old is this tradition in Ohrid?
According to the last filigree master of Ohrid, his family had a tradition on paper going back 200 years (and other records for 400 years).

Are you following the old tradition, or mixing it with new and modern ideas?
I cherish traditional filigree and I do it with great honour. But I also have the urge to make new filigree, using the traditional filigree technique with silver as the basic material. The main idea of my studio is creating wearable art jewellery that emerges from the mix between the old traditional filigree technique—its conservative principles—and the mind of the young artist, the freedom of thinking.

Who are your clients?
I have regular clients, domestic and foreign. My work speaks for itself I suppose, and I’m getting new clients every day! A lot of people find me online and choose to contact me among others, because as some have said, I give the traditional filigree jewellery a modern twist, and I do it well, I hope. Basically, all of my clients are people who have recognised the value of filigree and handcrafted jewellery. Among them are people who are seeing a unique piece of jewellery not just as jewellery but as art, as sculpture, an object with a story behind it. I have this way of working; whenever I have a commissioned order and I have to custom design a piece, I intend to meet the client, talk a while, have coffee at least and get to know them. Thus, I can create a piece of jewellery that meets precisely their preferences.

Are there other people doing the same art work as you?
In my home town of Ohrid, at the moment there are only a couple of registered artists doing filigree work. In Macedonia, there are also a few other established jewellery designers who are trying to create and sustain the scene of jewellery design with our independent jewellery work. Some of us have the filigree technique as our main work to earn a living.

Shqip

Marta Pejoska, historia e një artiste filigrani nga Ohri

Marta, një arkitekte e re nga Ohri, i është përkushtuar traditës së bukur të punimit me filigran duke krijuar bizhuteri moderne. Pasi ndoqi studimet për arkitekturë ajo krijoi studion e saj për bizhuteritë moderne në vitin 2011, vit ku hapi atelien e saj private dhe një galeri me bizhuteri dhe filigran në qytetin e saj në vitin 2014, me emrin e saj, Marta Pejoska. Punimet e saj janë unike, në vazhdim të traditës së vjetër, duke krijuar objekte fantastike. Ne i morëm një intervistë për të mësuar më shumë për punën dhe pasionin e saj.


Marta, si e filluat biznesin e punimit me filigran? 
Biznesi im i punimit me filigran ka nisur që kur unë mësova zanatin. Në atë kohë unë studioja për arkitekturë dhe gjatë verës punoja në atelienë e babait tim (ai ishte një piktor autodidakt dhe kishte studiuar për arkitekturë) dhe sa herë kisha kohë të lirë unë dizenjoja dhe krijoja bizhuteri të vogla. Teksa koha kalonte bizhuteritë me filigran u bënë pasioni im, pasion i cili vazhdoi të rritej. Kur u diplomova e dija se çfarë doja të bëhesha, kështu në vitin 2011, unë krijova studion time dhe bizhuteritë e mija me emrin tim. Më pas në 2014, hapa atelienë e parë private me një galeri me bizhuteri modern të punuar me filigran, në Ohër, Maqedoni.

Nga e keni trashëguar këtë zanat?
Teknika e punimit me filigran ka qenë traditë e kaluar brez pas brezi. Ti s’mund të mësosh nëse nuk je pjesë e familjes së një mjeshtri të filigranit. Sot, nuk është më kështu. Kam mësuar bazat e punimit të filigranit në 2005. Kam marrë pjesë në projektin “Rivitalizimi i zanatit të vjetër”, i mbajtur në Pazarin e Vjetër në Shkup. Projekti ishte i rëndësishëm, sepse në atë kohë zanati ishte në zhdukje. Nuk kishte shumë interes dhe ishin shumë pak njerëz që punonin në këtë zanat. Filigrani është pjesë e trashëgimisë direkte kulturore Maqedonase dhe duhet mbajtur gjallë.

Sa e vjetër është kjo traditë në Ohër? 
Sipas mjeshtrit më të vjetër të filigranit në Ohër, familja e tij e ka pas traditë e cila është e dokumentuar dhe daton që para 200 vitesh (ndërsa në dokumente të tjera daton që para 400 vitesh).

Ju vazhdoni traditën e vjetër, apo e përzieni me ide të reja? 
Unë e vlerësoj filigranin tradicional dhe e bëj me kënaqësi të madhe, por unë kam kërkësa për të bërë punime duke përdorur teknikën tradicionale të filigranit me argjend si material bazë. Ideja e krijimit të studios ishte që të krijoja bizhuteri që krijohen nga përzierja e traditës së vjetër të filigranit me teknikat e tij konservative dhe duke futur elemente të reja moderne, sipas konceptit të një artisti të ri.

Cilët janë klientët tuaj?
Kam klientë të rregulltë, vendas dhe të huaj. Puna ime flet vetë dhe ka tërhequr klientë të rinj çdo ditë. Shumë njerëz më gjejnë online dhe nga aty më kontakojnë mua mes të tjerëve, sepse siç e thashë, unë i jap filigranit tradicional një përzierje moderne dhe mendoj se e bëj mirë këtë gjë. Në fakt, klientët e mi janë njerëz që i njohin vlerat e filigranit dhe bizhuterive të punuara me dorë. Mes tyre janë njerëz që i shohin bizhuteritë si art unik, jo vetëm si bizhuteri, por si skulpturë, një objekt me një histori nga pas. Unë punoj në këtë mënyrë: sa herë që marr një porosi nga një klient dhe që kërkon një dizajn të personalizuar, unë përpiqem ta takoj klientin, të bisedoj, të pi një kafe dhe ta njoh. Në këtë mënyrë, mund të krijoj një bizhuteri që u përshtatet preferancave të secilit.

A ka njerëz të tjerë që bëjnë të njëjtën punë si ju? 
Në qytetin tim, në Ohër, për momentin janë vetëm disa artistë të regjistuar që punojnë me filigran. Në Maqedoni, ka disa që kanë dizajner bizhuterish që po mundohen të krijojnë dhe të vazhdojnë traditën e krijimit të bizhuterive duke punuar në mënyrë të pavarur. Disa nga ne, teknikën e filigranit e kanë si punë kryesore për të fituar para.

Tuesday, July 11, 2017

Lake Ohrid region World Heritage nomination file in progress

The State Party of Albania is progressing with the nomination file to for the extension of the World Heritage property the Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region to the Albanian side of Lake Ohrid, which comprises one third of the lake.
Lake Ohrid, Photo: Ardian Fezollari
Albania’s Ministries of Environment and Culture confirmed that the EU-funded project Towards strengthened governance of the shared trans-boundary natural and cultural heritage of the Lake Ohrid region is now entering the final phase with the preparation of the nomination file. “We have worked very hard, and think that now the voluminous file is almost ready.” says the head of the Albanian expert team working on the file, Dr Spase Shumka, a hydrobiologist and professor at the Agriculture University, Tirana. It is hoped that the nomination file will be ready for submission to UNESCO by the Albanian authorities early next year.

The nomination extension file (also known as a major boundary modification) currently has over 100 pages and includes sections on the identification and description of the site, and most importantly, the justification for its inclusion on the World Heritage List. There are many interesting facts about the Lake Ohrid region that were not well-known before, even by locals. For example, the Lake Ohrid region has 18 natural monuments proclaimed as IUCN Category III protected areas by government decision no. 676, dated 20 December 2002. Among these monuments there are ten geological monuments, three hydrological monuments and five biological monuments.


When asked what the most difficult part was in preparing the nomination file, Dr Shumka noted that it took much effort to undertake a comparative analysis of Lake Ohrid with other ancient lakes in Europe and elsewhere in the world that are also listed on the World Heritage list, analysing the significant attributes of Lake Ohrid, why it is unique, and why it should be inscribed on the UNESCO World Heritage List. The difficulties, says Dr Shumka, lie in the fact that in Albania there are very few written studies or historical facts verifying ancient settlements in the area, because during the time of communism no extensive scientific study of the area was undertaken.

Spase Shumka 
The nomination document also examines the rapid changes and developments after 1990 and the increasing human population in the lake catchment areas (almost tripling), the eutrophication of the water, and the continuing use of water for agriculture as factors that are currently adversely affecting the ecosystems. It was only in November 1999 that the Albanian side of Lake Ohrid was proclaimed as a Protected Area, which covers both water and terrestrial ecosystems (Pogradec Terrestrial–Aquatic Territory Protected Landscape Area, with a surface area of 27,323 ha)..

Dr Shumka states that, unsurprisingly, the natural attributes of the Albanian side of Lake Ohrid are the same as on the Macedonian side. The nomination file also highlights that the Lake Ohrid and Prespa region represents a unique ecological and bio-geographical phenomenon in Europe. Along with a large number of endemic, rare and relict species of high significance, their different ecological characteristics, distribution and origin have contributed to the region‘s uniqueness.

Arta Dollani
Meanwhile, Arta Dollani, Director of Institute of Cultural Monuments of the Republic of Albania, advises on the cultural heritage of Lake Ohrid, highlighting that this is equally as important as the natural part: “The lakeside, the cultural attributes and landscape of Lin Peninsula and Lin village, as well as the scenic area of Lin and Drilon, the north part of Lin, and the pile dwellings (former stilt houses/palafittes) are all to be included in the nomination file. This region has cultural attributes and outstanding values similar to those of the Macedonian parts, which already have gained the World Heritage status. The proposed region has a special morphology and position. 
Surrounding fields, views from Galicica and Mali i Thate, archaeological ruins of the Palaeo-Christian church and palafitte along the lakeside in Lin village and its mosaic with its visual integrity and well-preserved traditional architecture, all encompass outstanding values of heritage. The buffer zone includes a region settled since pre-historic times, with traces from the Via Egnatia. The Lin Peninsula and its architecture, Palaeo-Christian church is one of the best examples of its kind in Albania, as well as traces of palafitte as a cultural landscape, and aspects of cultural heritage and traditional crafts. Having guidelines and the recommendations of experts from ICOMOS, IUCN & ICCROM to ensure the protection and integrity of the unique values of cultural heritage in the possible area for World Heritage nomination, the working group from the Ministry of Culture, Institute of Monuments and Regional Directorate of Korca have substantially contributed in the preparation of the Draft Annex – the World Heritage Supplement to the Management Plan of the Protected Landscape of Pogradec Region (2017–2027), a document that accompanies the nomination file. The technical group of the Ministry of Culture and Institute of Monuments undertook an evaluation of the cultural heritage material and spiritual aspects of the Albanian part of Lake Ohrid”- she says.
After the last revision, the nomination file will be sent to the Ministry of Foreign Affairs. It is this ministry that will hand the file to the UNESCO World Heritage Centre for the usual evaluation process by the IUCN and ICOMOS and eventually for discussion by the World Heritage Committee. Dr Shumka says that, hopefully in 2020, the Albanian part of Lake Ohrid will be inscribed as a World Heritage property.

Shqip

Dosja për nominimin e Liqenit të Ohrit si pasuri botërore në progres

Shqipëria po përparon në përgatitjen e dosjes për zgjerimin e pasurisë së trashëgimisë botërore natyrore dhe kulturore të rajonit të Liqenit të Ohrit, me pjesën shqiptare të Liqenit, e cila përbën një të tretën. Ministritë shqiptare të Mjesidit dhe Kulturës konfirmuan se projekti i financuar nga BE: “Drejt një qeverisjeje të përbashkët të trashëgimisë natyrore dhe kulturore ndërkufitare të rajonit të Liqenit të Ohrit”, po hyn tashmë në fazën finale me përgatitjen e dosjes së nominimit. “Ne kemi punuar shumë, dhe mendoj se tashmë dosja voluminoze është gati, thotë kreu i grupit të ekspertëve që po punojnë më diosjen z Spase Shumka, një hidrobiolog dhe professor në Universitetin Bujqësor Tiranë. Shpresohet që dosja të jetë gati për t’u dorëzuar në UNESCO nga autoritetet shqiptare në fillim të vitit që vjen.
Dosja për zgjerimin e këtij nominimi, (gjithashtu njihet si një modifikim i madh i kufirit të kësaj pasurie) tashmë ka 100 faqe dhe përfshin seksione që kanë të bëjnë me identifikimin dhe përshkrimin e kësaj pasurie, por më e rëndësishmja është justifikimi i përfshirjes së kësaj pjese të Liqenit në Listën e Trashëgimisë Botërore. Ka shumë fakte interesante për rajonin e Liqenit të Ohrit, që nuk kanë qenë të njohura më parë, edhe nga banorët lokalë. Për shembull, Rajoni i Liqenit të Ohrit, ka 18 monumente natyrore të shpallura si zona të mbrojtura, kategoria III sipas IUCN, në bazë të një vendimi qeverie nr 676 datë 20 dhjetor 2002. Mes këtyre monumenteve, janë dhjetë monumente gjeologjike, tre hidrologjike dhe pesë monumente biologjike.
Kur u pyet, se cila ishte pjesa më e vështirë në përgatitjen e kësaj dosjes, Dr Shumka theksoi se është dashur shumë përpjekje në analizën krahasuese të Liqenit të Ohrit me liqene të tjerë antikë në Europë dhe kudo në botë, që janë të listuar në Trashëgiminë botërore; është dashur të analizohen cilësitë e rëndësishme të Liqenit, përse ai është unik, dhe përse duhet të hyjë në listën e UNESCO. Vështirësia thotë Dr Shumka qendron gjithashtu në faktin se në Shqipëri ka pak studime të shkruara apo fakte historike që verifikojnë vendbanimet antike në zonë, sepse gjatë kohës së komunizmit, nuk ka patur studime shteruese shkencore për këtë zonë.
Dokumenti i nominimit gjithashtu ekzaminon ndryshimet dhe zhvillimet e shpejta pas viteve 1990 dhe rritjen e popullsisë në zonën rreth liqenit, ndotjen e ujit, dhe përdorimi i ujit për bujqësi si faktorë që aktualisht kanë prekur ekosistemet. Ishte nëntori i vitit 1999 kur pjesa shqiptare e Liqenit të Ohrit, u shpall zonë e mbrojtur, që përfshin ekosistemet e ujit dhe të tokës, gjithsej një sipërfaqe 27 323 ha.
Doktor Shumka deklaron se fatmirësisht atributet natyrore të pjesës shqiptare të Liqenit të Ohrit, janë njësoj si në pjesën maqedonase. Dosja e nominimit gjithashtu thekson se rajonet e Liqenit të Ohrit dhe Prespës përfaqësojnë një fenomen unik ekonologjik dhe biogjeografik në Europë. Bashkë më një numër të madh speciesh endemike, të rralla dhe relikte me rëndësi të lartë, karakteristikat e tyre ekologjike, shpërndarja dhe origjina kanë kontribuar në unicitetin e rajonit.
Ndërkohë Arta Dollani, Drejtore e Institutit të Monumenteve kulturore të Republikës së Shqipërisë flet mbi trashëgiminë kulturore të Liqenit të Ohrit duke theksuar se është po aq e rëndësishme sa trashëgimia natyrore. Në kufirin e zonës së propozuar për statusin pasuri botërore përfshihet: “Vija e Bregut të Liqenit, veçoritë kulturore të peisazhit të gadishullit të Linit dhe fshati Lin, zonat kritike për integritetin skenik të Liqenit (driloni, pjesa e bregut në veri të Linit), zonat ku janë identifikuar vendbanimet palafite”. Ky rajon i propozuar përfshin karakteristika dhe atribute të rëndësishme kulturore që pasqyrojnë ato të pjesës maqedonase që ka statusin pasuri botërore, thotë Dollani. Ajo shton se rajoni i propozuar ka një pozicion dhe morfologji të veçantë. Fushat përreth, fushëpamjet e hapura drejt malit Galicica, malit Mali i Thate, Rrafshit të Strugës dhe Ohrit, rrënojat arkeologjike të bazilikës paleokristiane dhe të vendbanimeve palafite përgjatë bregut të liqenit dhe fshati i Linit me me integritetin vizual të ruajtur ende dhe arkitekturën tradicionale, janë burime të trashëgimisë dhe vlera të qënësishme.
Kufiri i (propozuar) i këtij rajoni përfshin tipare që përcjellin vlerën e jashtëzakonshme universale të pronës në territorin maqedonas që ka status pasuri botërore.
Brenda këtij kufiri përfshihet një rajon i banuar që në periudhat prehistorike, udhëkalim i Via Egnatia, gadishullin e Linit me shëmbujt e arkitekturës së trashëguar, rënojat e kishës paleo kristiane dhe mozaikët e saj, një nga shembujt më përfaqësues të artit të punimit të mozaikut të periudhës paleokristine në Shqipëri, gjurmë te vendbanimeve palafite të identifikuara dhe peisazhi kulturor, aspekte dhe vlera të trashëgimisë shpirtërore dhe artizanatit lokal.
Në kuadër të projektit “Drejt një qeverisjeje të përbashkët të trashëgimisë natyrore dhe kulturore ndërkufitare të rajonit të Liqenit të Ohrit” është përgatitur dhe finalizuar “Dokumenti Strategjik i cili identifikon Mundësitë e Zhvillimit të Qendrueshëm në pjesën shqiptare të rajonit të Liqenit të Ohrit”. Ky dokument është përgatitur nga trupat këshillimore ICOMOS dhe IUCN në përgatitjen e të cilit kanë kontribuar institucionet shqiptare të përfshira në këtë projekt. Janë proces pergatitje: Drafti i dosjes së nominimit të rajonit shqiptar të Liqenit të Ohrit për statusin pasuri botërore e UNESCO-s si zgjerim i pasurisë së trashëgimisë botërore “Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region”. “Manuali për mirëmbajtjen dhe rehabilitimin e trashëgimisë arkitektonike të pjesës shqiptare të Liqenit të Ohrit”.
Pas rishikimit të fundit, dosja e nominimit do të dërgohet në Ministrinë e Jashtme. I takon kësaj Ministrie që të dorëzojë dosjen në Qendrën e Trashëgimisë botërore të Unescos për procesin e vlerësimit të zakonshëm nga IUCN dhe ICOMOS, ku gjithashtu do bëhet dhe diskutimi i komitetit të Trashëgimisë Botërore. Doktor Shumka thotë se shpreson që në 2020 pjesa shqiptare e Liqenit të Ohrit të hyjë në UNESCO si pasuri e trashëgimisë botërore.

Monday, July 3, 2017

Llazi Icka, portreti i mjeshtrit të gdhendjes së drurit

Llazi Icka, është 80-vjeç edhe vazhdon të punojë me të njëjtin pasion që kishte kur ishte i ri dhe të krijojë objekte të mrekullueshme të gdhendura në dru. Menjëherë sapo futesh në punishten e tij të bën përshtypje qetësia dhe buzëqeshja në fytyrën e tij, dhe të krijon idenë e atij njeriu që ka jetuar aq shumë sa të të tregojë gjithçka për jetën. Ai ka një dashuri të madhe për të gjitha krijimet në studion e tij, që ndodhet diku në një nga rrugët e vjetra të Pogradecit.  Nëse do të shkoni në studion e tij, do të shihni se është vështirë të gjesh një sipërfaqe në mur ku nuk ka objekte të varuara të punuara nga ai, madje edhe fasada e shtëpisë së tij 3-katëshe është e mbuluar me gdhendje druri. Nëse i shihni me kujdes të gjitha punimet e tij do të bieni në dashuri dhe është e vështirë të zgjedhësh kë të blesh. Kjo sepse në punimet e tij duket pasioni dhe dashuria që ai ka derdhur në to. 
Ai punon çdo ditë në punishten e tij, duke kaluar orë të tëra pa e vënë re kohën që kalon, i përkushtuar për t’i dhënë perfeksion çdo detaji të krijimit të tij. Me humor thotë: “Nëse do të bësh art, nuk duhet të nxitohesh. Kur e pyesin se cilin nga krijimet e tij pëlqen më shumë, ai përgjigjet se i do të gjitha dhe nuk mund të zgjedhë. Llazi e ka trashëguar artin e gdhendjes së drurit nga gjyshi i tij, Mihali dhe baba i tij, Spiro. Për të atin, Llazi rrëfen një histori interesante: “Sa herë që babai im gdhendte dru, ai i fliste drurit, sikur t’i kërkonte falje që do ta transformonte, ose sikur e pyeste se çfarë forme donte t’i jepte. Për mua ishte e mrekullueshme ta shihja teksa i fliste drurit para se ta gdhendte dhe këtë gjë ai e bëri për 40 vjet”, kujton Llazi. Kur ishte i vogël, ai qëndronte pas babait dhe e vështronte në heshtje teksa punonte. Më pas ai filloi të vizatonte objekte të ndryshme dhe t’i gdhendte ato dhe u bë më pas mjeshtri i artit të gdhendjes së drurit. Kur e pyesin se sa kohë i duhet të përfundojë një objekt, ai tregon se në varësi të objektit mund t’i duhen disa javë. Ai i njeh aq mirë të gjitha llojet e drurit, saqë e dallon cilësinë e drurit me një të prekur, po ashtu di dhe vendin se ku mund ta gjejë llojin cilësor të drurit. Ndonjëherë ai u kërkon fermerëve të fshatit Bishnicë dhe Gora që t’i sjellin copa druri, ndërsa në raste të tjera ai i gjen vetë, duke bërë shëtitje rreth liqenit dhe kthehet në punishten e tij për t’i kthyer ato në vepra arti. Në studion e tij gjenden më shumë se 500 objekte, disa janë ornamente, disa janë për përdorim praktik si: karrige, tavolina, shkallë etj. 
Mjeshtëria e tij nuk njihet vetëm në Pogradec por në të gjithë vendin. 
Disa nga veprat e tij kanë qenë në ekspozitë dhe shumë artikuj në media i janë dedikuar atij. Tanimë, sfida mbetet që këtë traditë ta kalojë në duar të sigurta. Djali i tij është profesor, por në kohën e lirë ai qëndron në studion e babait të tij dhe punon duke gdhendur dru. Llazi tregon me krenari që edhe djali dhe vajza e tij dinë të gdhendin dru. Djali ka të njëjtin pasion si i ati, por s’mund t’i kushtojë të njëjtën kohë si ai. Por, ai ka premtuar se do ta mbajë gjallë këtë traditë. Kjo është ajo ç’ka quhet ‘Trashëgimi Botërore’, të pasosh vlerat te brezat pasardhës duke ruajtur ato vlera në vitet që do të vijnë. Në sytë dhe në buzëqeshjen e këtij njeriu, mund të shohësh qartë kënaqësinë e misionit të tij të përmbushur.

Ky artikull u publikua në Gazetën 5 "Mbrojtja e Liqenit të Ohrit"
http://whc.unesco.org/en/lake-ohrid-region


**

Llazi Icka, portrait of the man who spent a life in wood carving 

Llazi Icka is in his 80s but is still working with the same passion he did as a young boy, carving wood and creating wonderful objects. Once you meet him in his studio, you are hit by his tranquil face and the smile of a man who has lived enough to teach you much about life. He is in love with everything around his shop, which is situated among the old streets of Pogradec. If you visit the studio of Llazi Icka—the well-known master of woodcraft in Pogradec—you will notice that it is hard to find a piece of wall without an object hanging from it; all the walls are covered, and even the back façade of his three-floor house is carved in wood.

Stay a while and focus your eyes on each of his works and you will fall in love with all of them, not knowing which to buy. This is because he has made each of these objects with passion and love. He works here every day, without noticing the time pass by, paying attention to every detail of his work. He observes: “If you want to make art, don’t rush, you can’t do art rushing.” If you ask him to choose his favourite work he says that he loves them all. Llazi inherited this craft from his grandfather Mihali and his father, Spiro, both of whom loved this profession. He recalls a story: “Every time my father started to work on a piece of wood, he talked to it for a while, as if he wanted to apologise for transforming it, or to ask what form it would like to take. It was something amazing to see him talking to the wood before carving it. And he did so for more than 40 years.”

When he was a little boy, Llazi followed his father’s work attentively and, without saying anything, started to draw different objects and then design them. He then became the man to inherit this tradition to its fullest. If you ask him how many days he needs to complete an artwork in wood, he says that sometimes it takes him weeks. Because of his knowledge of the different types of wood, he can judge the quality just by touch, and he knows where to find it. Sometimes, he asks farmers in the villages of Bishnica and Gora to bring pieces of wood that he needs, while on other occasions he finds the pieces himself while walking around the lake, turning them into beautiful objects.

In his studio there are more than 500 wooden objects, some are ornaments, while others have a practical use—chairs, tables, stairs. His work is known not only in Pogradec, but throughout the country. Some of his artwork has been exhibited, and many articles have been written about him. Now, the challenge is to pass this tradition into good hands. His son is a professor but during his spare time he chooses to stay in his father’s studio, working and carving wood. As Llazi proudly affirms, his son and daughter both know how to carve wood. The son has the same passion but cannot dedicate the same amount of time to this profession as his father. He has promised to keep this tradition alive.

This is what World Heritage is all about, passing on our values to the younger generations and preserving those values for the years to come. In the eyes and the smile of this noble man you can see the satisfaction of an accomplished mission.


Ps. This article was published in the Newsletter 5 "Protecting Lake Ohrid"
http://whc.unesco.org/en/lake-ohrid-region

Thursday, June 29, 2017

Diatoms from Lake Ohrid

Diatoms are microscopic algae that are photosynthetic. Each diatom cell is enclosed in a silica shell (called the frustule) which have distinctive shapes and ornamentations. The ornamentations are often species specific and can thus provide important information for their identification and classification. Diatoms inhabit almost all bodies of water including fresh, brackish and salt water, and also terrestrial habitats such as wet rocks, mosses, soils, and even caves. They are either planktonic (living in the open water) or benthic (growing associated with or attached to a particular surface). Different estimates of diatom diversity have been offered. Some authors suggested there may be more than 200,000 species of diatoms (extant and fossil) but more recently a much reduced estimate of 20,000 species was given.

Several sites in the world are known as hot-spots for high diatom diversity, most of which represent oligotrophic lakes (i.e. those that are poor in nutrients and abundant in oxygen in the deeper parts). Among them, ancient lakes (i.e. those that have continuously existed since before the Last Glacial Maximum) have special importance, due to the specific living flora and fauna. Their prolonged isolation from other ecosystems resulted in extraordinary biodiversity and a high number of endemic lineages.

Lake Ohrid, through its two million year history, accumulated unprecedented endemism with ca. 500 endemic species, including diatoms as one of the most species-rich groups of organisms. Until now a total of ca. 800 diatom species are reported in the lake, ca. 200 of them endemic and ca. 15 relict species, which were previously described as fossils from the Neogene Pannonian lacustrine basins in Romania. Most of the endemic and relict species are found at the bottom of the lake.
Although the planktonic diversity is comparatively small, the community is a combination of widespread, endemic and relict species. Benthic community, besides its extraordinary diversity, is characterized also by a high degree of endemism, and a presence of relict species and species from genera primarily considered as more diverse in marine habitats. The distribution of the benthic species is not homogeneous, but instead limited to particular habitats. The three zones of diatom communities observed in Lake Ohrid – littoral (up to 10 m in depth), sublittoral (10-25 m) and profundal (25-50 m) – appear to be driven by water depth, and water chemistry (primarily total phosphorus concentration, ammonia and conductivity). These three communities are inhabited by different endemic species. It is assumed that geographic and ecological modes of speciation may play equally important roles in creating and maintaining the extraordinary diatom diversity and endemism in Lake Ohrid.
Intriguingly, both molecular and fossil data show that most of the endemic lineages evolved in the initial phase of the lake development and have been maintained in the recent flora under different environmental conditions over the last 1.3 million years. It has been proposed only recently that three main processes potentially shape the extant patterns of diatom diversity in Lake Ohrid: i) multiple colonization events “species scatters”; ii) a single colonization and diversification “species flocks”; iii) multiple colonizations with subsequent intralacustrine speciation. The last hypothesis is probably most realistic and can explain both the high diversity and endemism of diatoms in Lake Ohrid. 

Ongoing research on molecular phylogenies of several diatom genera will provide deeper insights about the age and origin of the endemic diatom lineages and improve our understanding about the long-term drivers of diatom endemism in Lake Ohrid. Analyses of the fossil diatom flora preserved in the sediments of Lake Ohrid, reveal presence of four major shifts in diatom composition during its existence. The shifts of the dominant species in the fossil diatom assemblages are driven primarily by temperature-induced productivity shifts, while the other physico-chemical factors like nutrients play a secondary role. These environmental changes resulted in the extinction of some endemic and relict species, both from plankton and benthos, while some species (such as Cyclotella fottii, Amphora transylvanica, Campylodiscus spp. Surirella spp.) have a greater resistance to environmental changes and have survived to the present day.

However, their existence nowadays is strongly endangered due to dramatically increased eutrophication of the lake (i.e. more nutrients have entered the lake causing a dense growth of plant life), as the result of inappropriate management of the lake and its surroundings. Species from two communities living in the littoral zone and in the depth of the lake are at a high risk of extinction. The main factors affecting the littoral community are infrastructural projects, the modification of the habitats (destruction or fragmentation of the reed belt) and variation of the water level (drying up of the littoral zone). Factors affecting the profundal zone are different and result from eutrophication, including increases in sedimentation rates of organic and inorganic sediment, turbidity (cloudiness of the water), nutrient concentration, and pollutants, as well as decreases in the phototrophic zone and concentration of oxygen.

Continuation of strong human impacts on the lake will result in the extinction of many endemic and relict species. In such a case the lake will lose its significant attribute "most diverse and important". Diatoms have survived two million years facing different challenges, having witnessed many changes in the environment. But their future is uncertain due to the inappropriate treatment of the lake by humans as a water reservoir or commercial product. Lake Ohrid is heritage which must be protected, defended and treated as such.

Diatometë e Liqenit të Ohrit

Diatometë janë alga mikroskopike që janë fotosintetike. Çdo qelizë e diatomave janë të mbyllura në një guackë silikoni e quajtur ‘frustule’, e cila ka forma të dukshme dhe ornamente të ndryshme. Ornamentet janë shpesh elemente specifike qe japin informacion të rëndësishëm për identifikimin dhe klasifikimin. Diatometë jetojnë thuajse në gjithë organizmat e ujit, përfshi ujrat e freskët, të kripur apo të embël, dhe gjithashtu në habitatet tokësore si shkëmbinj të lagur, myshqe, shpella.
Ato janë ose sipërfaqësore, që jetojnë në ujëra të hapura, ose thellë, që formohen bashke me një zonë të caktuar. Janë bërë vlerësime të ndryshme të diatomave të ndryshme. Disa autorë sugjerojnë se janë më shumë se 200 mijë specie të diatomave (ekzistuese apo fosile) por së fundi ato janë reduktuar deri në 20 mijë specie;
Disa vende në botë janë të njohura si hot-spote për një diversitet shumë të lartë diatomash. Shumica e tyre përfaqësojnë liqenet oligotrofe (pra ato që janë të varfra në lëndë ushqyese dhe bollshme në oksigjen në pjesët e thella). Mes tyre liqenet antike (si ata që vazhdojnë të ekzistojnë që para maksimumi  Akullnajës së fundit ) kanë rëndësi special për shkak të florës dhe faunës që vazhdon të mbijetojë. Izolimi i tyre i vazhdueshëm nga ekosisteme të tjera rezulton në biodiversitet të jashtëzakonshëm dhe një numër të lartë të linjave endemike.
Liqeni i Ohrit, gjatë 2 milionë viteve histori të tij, ka akulumuar një endemizëm të paprecentë me rreth 500 specie të tilla, përfshi dhe Diatometë si një nga grupet e organizmave më të pasura në specie. Sot janë në total rreth 800 diatoma të raportuara në liqen, nga të cilat rreth 200 prej tyre  janë endemike, rreth 15 janë specie relikte, të cilat më parë përshkruheshin si fosile nga pellgjet neogjene pannoniane, në Rumani. Shumica e specieve endemike dhe relikte gjenden në fund të Liqenit.
Pavarësisht se diversiteti plantonik është krahasimisht i vogël, komuniteti i diatomave është një vazhdim i specieve endemike dhe relikte. Komunteti Bentik përvec diversitetit të jashtëzakoshëm karakterizohet dhe nga një nivel i lartë i endeizmit, dhe prezencë e specieve relkikte dhe specieve të përgjithshme që konsiderohen më diverse në habitatet detare. Shpërndarja e specieve bentike nuk është homogjene, por e limituar në disa habitate të veçanta. Tri zona të komuniteteve të diatomave janë vëzhguar në Liqenin e Ohrit: në breg, deri në thellësi 10 metra: ato pak më të thella në 10-25 metra: dhe ato të thella farë nga 25-50 metra, që varen nga thellësia e ujrave dhe kimia e ujit (Përqendrimi total i fosforit, amoniaku dhe përçueshmëria). Të tre komunuitetet jetohen nga specie të ndryshme endemike.
Mendohet se mënyrat gjeologjike dhe ekologjike të këtij shtretësimi mund të luajnë role njësoj të rëndësishme ne krijimin dhe ruajtjen e diversitetit të jashtëzakonshë të diatomave dhe endemizmit në Liqenin e Ohrit. Çuditërisht të dhënat molekulare dhe fosile tregojnë se shumica e linjave endemike janë zhvilluar në fazën fillestare të zhvillimit të Liqenit dhe kanë ruajtur florën deri më sot në kushtet e ndryshme të mjedisit për rreth të paktën 1.3 milionë vjet. Mendohet së fundi që jane tre procese kryesore që kanë formësuar në mënyrë potenciale format ekzistuese të diversitetit të diatomave në Liqenin e Ohrit: kolonizimi i shumfishtë të specieve të shpërndara; kolonizimi dhe diversifikimi i vetëm  i tufave te specieve; kolonizimi i shumfishtë i specieve ‘intralakustrine’. Hipoteza e fundit është më realiste dhe mund të shpjegojë të dyja dhe diversitetin e lartë dhe endemizimin e diatomave në Liqenin e Ohrit. Kërkimet e vazhdueshme në filogjenet molekulare të disa diatomave të përgjithshme mund të japin një shikim më të thellë të moshës dhe origjinës së linjes së diatomave endemike dhe të përmirësojnë kuptimin tonë për fenomenet e endemizimit afatgjatë të diatomave në Liqenin e Ohrit. Analizat e fosileve të florës së diatomave, të ruajtura në sendimentet e Liqenit të Ohrit, zbulojnë praninë e katër ndryshimeve të mëdha te përbërja e diatomave gjatë ekzistencës së tyre. Këto zhvllime të specieve dominante në grumbujt e fosileve të diatomave kanë ndodhur kryesisht nga ndryshimet e produktivitetit të ndikuara nga temperaturat, ndërsa faktorët e tjerë fiziko-kimik si lëndët ushqyese, kanë luajtur një rol dytësor. Këto ndryshime mjedisore kanë rezultuar në zhdukjen e disa specieve endemike dhe relikte si nga sipërfaqja dhe thellësia, ndërsa disa prej tyre si (cyclotella fotti, Amphora transylvanica, Campylodiscus spp. Surirella spp.) kanë patur një rezistencë më të madhe ndaj ndryshimeve mjedisore dhe kanë mbijetuar dhe sot e kësaj dite.

Sidoqoftë, ekzstenca e tyre sot është e kërcënuar fort nga eutrofikimi dramatik i liqenit në rritje (që do të thotë nga indregientet që kanë hyrë në liqen duke shkaktuar një denduri në rritje të jetës së bimëve, si pasojë e menaxhimit të papërshtatshëm të liqenit dhe rrethinave të tij. Speciet nga dy komuniteteve që jetojnë në zonën e bregut, dhe në thellësi të liqenit kanë rrezik të lartë zhdukjeje.
Faktorët kryesore që ndikojnë komunitetin e këtyre specieve ne breg, janë projektet infrastrukturore, modifikimet e habitateve, shkatërrimet apo fragmentimet e brezit të kallamishteve dhe ndryshimi i nivelit të ujit (tharja ne breg). Faktorët që ndikojnë zonat e thella janë rezultat i ndotjes, përfshi rritjen e nivelit të sendimenteve organike dhe jo organike, të turbullirave të ujit, të përqëndrimit të lëndëve ushqyese dhe ndotësve, renia në zonat fototrofike dhe e përqëndrimit të oksigjenit.
Vazhdimi i impaktit të fortë njerëzor në liqen do të rezultojë në zhdukjen e shumë specieve endemike dhe relikte. Në këtë mënyrë, liqeni do të humbë atributet e tij të rëndësishme, shumë të ndryshme dhe të rëndësishme. Diatometë kanë mbijetuar dy milion vjet duke u përballur me ndryshime të shumta dhe duke dëshmuar shumë ndryshime të mjedisit. Por e ardhmja e tyre është e pasigurt për shkak të trajtimit të papërshtatshëm të liqenit nga njerëzit, që e konsiderojnë si rezervuar uji dhe produkt komercial. Liqeni i Ohrit është Trashëgimi që duhet mbrojtur dhe ruajtur si e tillë.  

Monday, June 26, 2017

The lovely guest house of Rosa in Lin Village

Lin, situated on the shores of Lake Ohrid, is that picturesque village and peninsula you see once you begin to descend Qafa e Thanes on the border between Albania and the former Yugoslav Republic of Macedonia. It is a lovely village with red-roofed houses and covered in flowers. The lake here shows its deepest blue, creating a perfect harmony against the hilly bay. If you are a visitor to Lin and want to stay a night or two, Rosa’s guest house is perfect. Everybody knows Rosa and her husband, who run one of the two guest houses in the village. 
She has learned how to promote her business, and the guest house is already on Trip Advisor and in many travel guides that include Lin in their itineraries. Rosa understands that listing a business with online travel agencies and establishing connections with tour guides and tour operators are crucial to having tourists throughout the year, not only in summer. But the best promotion is her hospitality, the way she cares for her guests, cooks and serves breakfast, her clean house and permanent smile. It means a lot to a tourist. People talk about the guest house, suggest it to friends, and so she always has visitors. The three-storey house has six rooms with twelve beds, though it can accommodate more than 15 people. Rosa has thought much on how to keep guests busy and happy. The best place is the garden with its lake view. The lake is at your feet, and right there is a private boat, free for guests. You can take a ride onto Ohrid Lake, feel and breathe it fully. She also has a private beach, where you can sunbathe and swim throughout the day. 
 
 Her guest house is a Bed & Breakfast, though you can order lunch or dinner, which she will prepare with care using the fresh produce of the village. The king of the table is always Koran, the endemic trout, one of 17 species of fish found in the depths of Lake Ohrid. Byrek or lakror filled with fresh vegetables are always part of the meal. Some wine or raki is always present. After a restful sleep, you have the best breakfast ever: eggs, butter, pancakes with jam, homemade with a rich flavour.
The tourists she looks after are delighted with their stay at her guest house, promising to return.
The Bed & Breakfast forms part of Tour Egnatia, for tourists from as far away as Australia, which includes a night’s accommodation in her house. Rosa is full of optimism about the business she has chosen. She is only 35 years old and is confident in managing her business with her husband, and has ideas to expand; already, in the summer, she takes on two people—her nieces. This family business concentrated on Rosa, her house and her hospitality is an example for other residents by the shores of Lake Ohrid.


Bujtina e këndshme e Rozës në Lin


Fshati piktoresk dhe gadishulli i Linit shtrihet në bregun e Liqenit të Ohrit dhe është fshati i parë që duket sapo zbret Qafën e Thanës, në kufi me Shqipërinë dhe Ish-republikën Jugosllave të Maqedonisë. Është një fshat i këndshëm me shtëpi me çati të kuqe dhe të rrethuara me lule. Liqeni këtu reflekton ngjyrën blu të fortë, i cili bie në harmoni me gjirin kodrinor. Nëse vendosni të vizitoni Linin dhe doni të qëndroni një natë apo dy netë, bujtina e Rozës është ideale për të pushuar. Të gjithë e njohin Rozën dhe bashkëshortin e saj, të cilët drejtojnë një nga bujtinat në fshatin Lin. Roza ka mësuar të promovojë biznesin e saj dhe bujtina është e regjistruar në TripAdvisor dhe në shumë guida të tjera udhëtimi që përfshijnë Linin në itineraret e tyre. 
Roza është e njohur me faktin se listimi i biznesit në agjencitë online të udhëtimeve dhe kontakti me operatorët turistikë janë shumë të rëndësishme për tërheqjen e turistëve gjatë gjithë vitit, jo vetëm në sezonin veror. Por promovimi më i mirë është mikpritja e saj, mënyra si ajo kujdeset për mysafirët, si gatuan dhe si shërben mëngjesin, shtëpia saj e pastër dhe buzëqeshja e saj. Kjo do të thotë shumë për turistët, njerëzit flasin për bujtinën, ua sugjerojnë miqve të tyre dhe këto sjellin shumë vizitorë. Shtëpia 3-katëshe ka 6 dhoma dhe 12 shtretër, edhe pse mund të akomodojë më shumë se 15 njerëz. Roza ka menduar se si t’i argëtojë dhe lumturojë mysafirët e saj. Hapësira më e mirë është kopshti me pamje nga liqeni. Liqeni është në buzë të kopshtit dhe atje mund të përdorni varkën private të bujtinës, e cila është pa pagesë për mysafirët. Mund të bëni një shëtitje me varkë në liqenin e Ohrit dhe të shijoni bukurinë e tij në mënyrën më të mirë të mundshme. Bujtina ka dhe një plazh privat ku mund të bëni banjo dielli dhe të notoni në liqen. Bujtina e saj ofron fjetje dhe mëngjes, por gjithashtu ju mund të porositni drekë ose darkë, të cilën Roza do t’ua përgatisë me kujdes dhe me produkte të freskëta të fshatit. Mbreti i tavolinës është gjithmonë peshku i Koranit, trofta - një nga 17 llojet e peshqve që gjendet në thellësitë e liqenit të Ohrit. Byreku ose lakrori i mbushur me perime të freskëta janë gjithmonë pjesë e gatimeve. Po ashtu dhe pak verë ose raki janë gjithmonë prezente në tavolinë. Pas një gjumi të këndshëm, ju pret mëngjesi i shijshëm me: vezë, gjalpë, petulla me reçel të bërë vetë me shije të mrekullushme. 
Turistët që kanë qëndruar të bujtina saj janë larguar gjithmonë të kënaqur dhe kanë premtuar se do të kthehen sërish. Bujtina e Rozës është pjesë e turit të Egnatias, nga i cili ajo ka patur turistë që kanë ardhur nga Australia e largët dhe kanë qëndruar në shtëpinë e saj. Roza shprehet shumë optimiste për biznesin që ajo ka hapur. Ajo është vetëm 35 vjeçe dhe ka shumë vetëbesim në menaxhimin e biznesit të saj së bashku me bashkëshortin dhe ka ide të reja për të zgjeruar biznesin e saj. Në verë ajo merr dy mbesat e saj që të punojnë aty. Ky biznes familjar i përqendruar te Roza, shtëpia e saj dhe mikpritja janë një shembull i mirë për banorët e tjerë që jetojnë pranë brigjeve të liqenit të Ohrit.