Wednesday, September 26, 2018

Tourist for a day in Sveti Naum and Ohrid…


The city of Ohrid and the Sveti Naum Monastery are the most visited places by tourists in the former Yugoslav Republic of Macedonia. One of the main reasons is that both destinations are surrounded by Lake Ohrid. Coming from Tushemisht and driving amid the National Park of Galicica, it is hard to see buildings and other human settlements. Once we arrived in Ohrid, we mainly encountered a high number of tourists, not locals. Our first stop was the castle that offered us also a panoramic view of the city. It is also known as Samuel's Fortress, which was once the capital of the first Bulgarian Empire, during the rule of Tsar Samuel in the 10th century. In fact, it was an earlier fortification, dating back to the 4th century BCE, probably during the reign of King Philip II. Our tour continued down to the lively streets of Ohrid close to the shores of the lake. The ferries kept coming and going all day long and people were taking pictures of the impressive landscape. 

A new destination in the area was the Museum of Bones, which is a museum standing on piles on the water. It is an installation with small buildings constructed as old pile dwelling settlements, similar to the ones belonging to 1200-700 BCE. The name Bay of Bones comes from the numerous animal remains and fragmented vessels that found underwater. There is an exhibition of some relics, and photographs of the foundations of the installation. 

After leaving Bay of Bones we headed to Sveti Naum. The road was passing through green mountains and hills, green fields and fresh air. Sveti Naum is considered a holy place, where people come and pray. This monastery was established during the Bulgarian Empire in 905 CE, but it was destroyed by the Ottomans in the 15th century and rebuilt between 16th and 17th centuries. According to the legend, if someone puts his ear on the tomb of Sveti Naum, one can still hear his heart beating. 
The view of the lake from the monastery is very rewarding. Other inhabitants of the monastery are the blue and white peacocks, who climb on the roofs, or hide somewhere when there are a lot of tourists, but their long colourful tail can be easily spotted. Besides the visit to the monastery, a boat trip is a popular activity. Visitors can also enjoy drinks or meals in cosy restaurants situated amid the springs and the canals that "feed" Lake Ohrid.


Turist për një ditë në Shën Naum dhe Ohër

Qyteti i Ohrit dhë Manastiri i Shën Naumit janë vendet më të vizituara nga turistët në ish-Republikën Jugosllave të Maqedonisë. Të dyja janë të rrethuara nga Liqeni i Ohrit. Teksa udhëton nga Tushemisht dhe kalon nëpër Parkun Kombëtar të Galicicës, është e vështirë të shohësh ndërtesa apo banesa. Pasi mbërrijmë në Ohër, ndeshemi me grupe të mëdha turistësh. Ndalesa e parë ishte kalaja, e cila të ofron pamjen panoramike të qytetit. Kalaja njihet ndryshe si Kështjella e Samuelit, i cili dikur ka qenë Perandori i Parë Bulgar, gjatë shekullit të 10-të. Në fakt, ka qenë një fortesë që daton prej shekullit të 4-të para erës sonë, ndoshta gjatë sundimit të Mbretit Filip II. Turi ynë vazhdoi me shëtitjen në rrugët e gjallëruara të Ohrit pranë bregut të liqenit. Tragetet shkonin e vinin gjatë gjithë ditës, njerëzit të lumtur shkrepnin foto të pamjes së liqenit. Dyqanet, baret, restorantet ishin plot me turistë. Sa largohesh nga Ohri, një tjetër destinacion i ri për t’u vizituar është Muzeu i Ujit dhe Gjiri i Kockave, një muze që qëndron mbi ujë. Është një instalacion me baraka të vogla, si për të imituar banesat palafiteve të viteve 1200-700 para erës sonë. Emrin “Gjiri i Kockave” e ka marrë nga kockat e kafshëve dhe pjesë të varkave të gjetura nën ujë. Atje mund të shihni dhe një ekspozitë me disa relike dhe fotografi të themelimit të këtij instalacioni.

Pas vizitës në Gjirin e Kockave nisemi drejt Shën Naumit. Rruga që të çon aty është e mahnitshme, me male, kodra dhe fusha të gjelbëruara, të cilat të mbushnin shpirtin me ajër të pastër. Shën Naumi konsiderohet si një vend i shenjtë, ku njerëzit vijnë dhe luten. Ky manastir është ndërtuar gjatë Perandorisë Bulgare në vitin 905, por u shkatërrua nga Perandoria Otomane në shekullin e 15-të dhe u rindërtua sërish midis shekullit 16 dhe 17-të. Sipas gojëdhënave, nëse dikush mbështet veshin në varrin e Shën Naumit, mund të dëgjojë ende rrahjet e zemrës së tij.
Pamja e liqenit nga Manastiri të lë pa fjalë. Në manastir do të hasni dhe disa banorë të këndshëm. Ata janë janë pallonjtë blu dhe të bardhë, të cilët ngjitën nëpër çati, ose fshihen ku të munden kur ka shumë turistë, por sërish bishti i tyre i gjatë me ngjyra mund të dallohet lehtësisht gjithandej. Përveç vizitës në manastir, një udhëtim me varkë është një aktivitet mjaft tërheqës në këtë zonë. Vizitorët mund të shijojnë pije ose drekojnë në restorantet që gjenden midis gjelbërimit dhe ujërave të freskët të kanaleve që furnizojnë Liqenin e Ohrit. Liqeni i Ohrit ia shton pa masë bukurinë kësaj zone.

Monday, September 17, 2018

Udhëtim në rajonin e Liqenit të Prespës


Liqeni i Prespës është një vend unik. Zona rreth tij është aq e qetë dhe e pacënuar dhe duket sikur ende nuk është zbuluar nga turistët. Një liqen blu i rrethuar nga kodra të gjelbëruara, ndërsa në mes të tij gjendet një ishull i vogël i quajtur Maligrad.
Nëse udhëtoni nga Pogradeci për në Prespë, do të shihni pamje mahnitëse të fshatrave, fusha të gjelbëruara, kodra të bukura dhe një panoramë të këndshme të jetës në fshat ku njerëzit jetojnë ende si shumë dekada më parë .



Ndërtimet rreth kësaj zone janë shumë të thjeshta, të pandikuara nga jeta moderne e qyteteve. Njerëzit jetojnë me prodhimet e zonës. Ata kultivojnë tokën dhe punojnë si familje, si dhe kujdesen për bagëtinë. Natyra në këto vende të lë pa frymë. Teksa udhëton në rrugë sheh makina, makineri për të punuar tokën, gomerë si dhe biçikleta. Teksa afrohesh pranë tabelës ku shkruan “Parku Kombëtar i Prespës”, bukuria e liqenit të shfaqet para sysh. Një hapësirë e madhe me gjelbërim, ku shtëpitë e bardha të fshatit Bucimas (Liqenas) janë të vendosura në anën e majtë të liqenit.



Sapo u futëm në fshat, na zunë sytë një kishë të madhe në zemër të fshatit, e cila ishte kthyer në pedonale të gurtë. Tabelat ishin të dy gjuhë: maqedonisht dhe shqip. Edhe pse në këtë zonë jeton një komunitet maqedonas, ne folëm shqip me gjithë banorët që pyetëm. 

Udhëtuam rreth e qark në të dyja anët e fshatit, për të patur një pamje sa më të afërt të Liqenit të Prespës. Pamë një bukuri të pashkelur e të patrazuar, një zonë ku shihje gjithë ngjyrat e jeshiles dhe gjithë variantet e blusë, a thua ky vend ishte parajsë. Shkuam deri ku s’kishte më rrugë dhe u u kthyem për të parë anën tjetër të liqenit, dhe veçanërisht ishullin e Maligradit (nga sllavishtja ‘qytet i vogël’). Për të vizituar ishullin duhet të pyesni një vendas dhe ata do t’ju ofrojnë udhëtim me varkë për një pagesë të vogël fare. Ishulli është rreth 5 hektarë dhe në të gjenden shpella, pemë dhe rërë.
Monumenti kryesor është Kisha e Shën Mërisë, e cila është ndërtuar nga fisniku i zonës Qesar Novaku, në vitin 1369. Brenda kishës do të shihni muralet e bukura, të cilat janë krijuar në faza të ndryshme me mbishkrime ta panumërta dhe portretin e familjes Novaku. Kjo murale tregon shpirtin artistik të njerëzve të asaj kohe. Maligradi është një monument gjeologjik, 900 metra mbi nivelin e detit, 700-800 metra i gjatë dhe 180-200 metra i gjerë.Ishulli është i ndërtuar nga shkëmbinj gëlqerorë dhe përbën një mbetje të fundosjes së madhe të grabenit të Prespës. Ishulli ka një biodiversitet të pasur, duke përfshirë këtu dhe speciet të rralla si Pelikan Dalmat. Ujërat e Prespës ndahen midis Shqipërisë (46, 3 km2), Greqi (36, 4 km2) dhe ish-Republika Jugosllave e Maqedonisë (176, 3 km2).



A trip to the Prespa Lake region 

Prespa Lake is like a unique setting, which seems not yet discovered by tourists. A blue lake surrounded by beautiful green hills, while in the middle of it, there is a small island called Maligrad. If you travel towards Prespa from Pogradec, you will pass some beautiful villages, green fields, beautiful hills and rural areas, where locals live their own life in the same way as some decades ago. The vernacular architecture is simple, not impacted from the modern life in the cities. 
People in these areas live with what their land provides them. They cultivate the land, working as a family in their fields, or they take care of their cattle. The nature in this area is breath-taking. There are very few cars, some agro-machines, but there are donkeys and some bikers. Arriving close to the sign National Park of Prespa, the beauty of Prespa Lake is visible from above. A spacious green area, where the white houses of Bucimas (Liqenas) are concentrated only in the left side of the lake. We entered in the village, where a big church in the heart of a pedestrian area is its main monument. All the signs are in two languages: Macedonian and Albanian. Even though a community from the former Yugoslav Republic of Macedonia lives here, we could speak Albanian with everyone. We travelled around both sides of the centre, just to have the closest view of Prespa Lake. We stayed just for some photos, turned back driving to the other part of the lake, to have a closer look at the Mali Grad island (small city in Slavic). To visit the island, just ask a local and they will offer you a trip by boat for a small fee. The island is about 5 hectares and contains some caves, trees and an area of sand. 
The main monument here is Saint Mary Church, which was built by the local noble Qesar Novaku, in 1369. Inside the church beautiful murals exist, which were created in three different phases with numerous inscriptions, and the family portrait of Novaku. It explains the artistic taste of people that time. Mali Grad is a geological monument, 900m above the sea level, 700-800m long and 180-200m wide. It is made of calcareous stone and represents the remnants of the sinking of the Prespa graben. The high biodiversity which characterises the region, includes species such as the enormous bird the Dalmatian Pelican. Prespa is the name of two freshwater lakes shared by Albania (46.3 km²), Greece (36.4 km²), and the former Yugoslav Republic of Macedonia (176.3 km²).




Monday, September 10, 2018

Përse Liqeni i Ohrit është kaq i pastër?

Zoya Naskova
 Qartësia e ujit të këtij liqeni arrin deri në 21m, dhe zona eufotike e liqenit – e cila merr dritë të mjaftueshme për fotosintezën - shtrihet deri në 150m, për shkak të pastërtisë së saj të jashtëzakonshme. Ndërsa uji është gjithmonë i pastër si kristal, muajt e dimrit ofrojnë qartësi më të lartë. Specie të ndryshme kanë qenë në gjendje të evoluojnë dhe të përshtaten me hapësirat nënujore të cilët nuk do të mund të mbijetonin në liqene të mbushura me pak dritë.

Por pse Liqeni i Ohrit është kaq i pastër? Një nga arsyet që e bën Liqenin e Ohrit të dallojë nga shumë liqene të tjerë janë kanalet e shumta që e furnizojnë në brendësi. Ndryshe nga shumë ujëra të brendshme, në këtë liqen, vjen shumë pak ujë nga lumenjtë e sedimenteve - dikur vinte më pak se 10% përpara se lumi Sateska të devijohej në vitet 1960. 

Burimet më të mëdha që furnnizojnë Ohrin janë individuale (përafërsisht 50%). Pra janë kanale të rralla nëntokësore që kalojnë nëpër malin karstic të Galicicës në bregun lindor të liqenit. Këto kanale nëntokësore sjellin ujë nga rreshjet, por disa burojnë edhe prej Liqenit të Prespës, duke lënë disa nga ushqyesit e ujrave (rreth 65% e fosforit) përgjatë rrugës. Kjo procedurë ndihmon për të penguar një proces të njohur si eutrofikim, i cili mund të nxisë rritjen e algave dhe të shkaktojë zvogëlimin e qartësisë së ujit. Në të njëjtën kohë, duke kaluar nëpër shtigjet e shkëmbinjve të nëndheshëm, uji nuk grumbullon papastërtitë, ndërkohë që në raste të tjera të kanaleve nëntokësore ndodh. Është një veprim i mirëbalancuar. Nëse të gjitha lëndët ushqyese do të zvogëloheshin, bota e pasur nënujore e liqenit të Ohrit, sidomos nga burimet - ku ka shpesh mikro-metropole për specie unike - nuk do të ishte e mundur. Sistemi i burimit të ujit ka një tjetër ‘as nën mëngë” gjithashtu. Kur futesh në liqen, ujërat e burimit janë të ftohta, kështu që ata tentojnë të zhyten thellë në kohën e verës, gjë që i merr këto lëndë ushqyese të kufizuara larg nga niveli i sipërfaqes, ku aty do të vendosnin proceset e bllokimit të dritës. Kjo është në kontrast me ujin që vjen nga lumenjtë që shpesh rrjedhin në një nivel më të lartë. Përveç kanaleve karstike që sjellin ujë të cilësisë së lartë përmes malit Galicica për t’u inkorporuar në burimet e liqenit të Ohrit, infrastruktura natyrale për pastrimin e ujit përfshin edhe ‘Studenchishte Marsh’, një zonë ligatinore në Maqedoni, që vepron si një tampon shtesë për të parandaluar ushqyesit e padurueshëm që hyjnë në liqen. Rezultati është qartësia optimale që kontribuon në zhvillimin jetës së gjallë nënujore dhe në bukurinë e liqenit të Ohrit. 
Burimi: Ohrid SOS


English 

Why is Lake Ohrid so clear?
The water transparency reaches up to 21m, and the lake's euphotic zone - the area receiving enough light for photosynthesis - extends down to 150m, due to its exceptional purity. While the water is always crystal clear, the winter months offer the highest clarity. Different species have been able to evolve and adapt to the underwater spaces who would not be able to survive in less light-filled lakes.
But why is Lake Ohrid so pristine? One reason that makes Lake Ohrid stand out is the beautiful inflow. Unlike many inland waters, little water comes from sediment-shouldering rivers - it was less than 10% before the River Sateska was diverted in the 1960s. Instead, the biggest individual sources (approximately 50%) are rare underground pathways that run through karstic Mount Galicica on the lake's eastern shore and emerge as coastal and sub lacustrine springs. These subterranean channels bring water from both rainfalls and Lake Ohrid's sister, Lake Prespa, leaving some of the waters' nutrients (about 65% of phosphorous) along the way. This procedure helps to hold back a process known as eutrophication, which can instigate algal growth and cause diminish of the water clarity. At the same time, by running through underground rock pathways, water does not accumulate impurities that an over ground journey would risk. It is a fine balancing act. If all the nutrients were diminished, the rich underwater world of Lake Ohrid, especially at the springs-where there are often micro-metropolises for unique species, would not be possible. The spring system has another trick up its sleeve too. 

Klaudio Spirollari
Entering the lake, the spring waters are cold, so they tend to plunge deep in the summer time, which takes those limited nutrients away from the surface level, where they would otherwise set off light-blocking processes. This is in contrast with the water coming from the rivers that often flows in at a higher level. Additionally, alongside the karstic channels that deliver premium-grade water through Mount Galichica to incorporate in Lake Ohrid springs, the natural infrastructure for water clearness also includes Studenchishte Marsh, which acts as an additional buffer to prevent overtly eager nutrients entering the lake. The consequence is optimum clarity that contributes to the wildlife and the beauty of Lake Ohrid. Source: Ohrid Sos